 |
 BALKANLAÞMA SÜRECÝNDE BÝR IRAK MI?
Saddam Hüseyin’in yakalanmasý ABD iþgaline karþý varolan direniþi sertleþtirdi. Irak’ta iç iktidar savaþýmý da kýzýþýyor. Amerika Birleþik Devletleri (ABD) emperyalizminin iþgal valisi Bremer’in önderliði ve denetiminde kurulan geçici kukla yönetimi oluþturan politik güçler arasýnda görünürde varolan birlik çatýrdýyor. Merkezkaç güçlerin öneri ve eylemleri gündemi belirler görünüyor. Özellikle Barzani’nin baþýnda bulunduðu IKDP ve Talabani’nin baþýnda bulunduðu KYB gibi Kürt örgütlerinin ulusal temele dayanan federal bir devlet kurma planý, görüldüðü kadarýyla, bu noktada ateþleyici bir rol oynuyor. On yýllar süren Baas rejiminde ayrýcalýklý konuma sahip olan ve mezhepsel olarak Sünni-Arap olan politik güçler politik olarak da azýnlýða düþmemek için direniyorlar. Þii-Arap politik güçler ise, Þii Ýslam’ý benimse-yenlerin Irak nüfusunun çoðunluðunu oluþturuyor olmasýnýn avantajýný kullanmaya çalýþýyor. Ýktidar savaþýmý veren diðer kimi politik güçlere, Türkiye Cumhuriyeti’yle yakýn iliþki içinde olan Türkmen politik güçleri de eklersek nasýl bir politik iliþkiler yumaðýyla karþý karþýya olunduðunu anlarýz. Politik yönetimin Iraklý politik güçlere devredilmesi süreci ilerledikçe etnik, ulusal, dinsel, sýnýfsal, vb. çeliþkiler daha da keskinleþecek ve politik iktidar savaþýmý sertleþecektir.
Merkezi politik iktidarýn Þii güçlerin eline geçmesini önlemeye, en azýndan geciktirmeye yönelik ABD politikasý, ekonomik-politik iktidar savaþýmýnýn daha karmaþýk duruma gelmesine ve daha da sertleþmesine yol açacaktýr. ABD politikasý Haziran 2004’te genel seçim yapýlmasýný öngörmezken, nüfusun çoðunluðunu oluþturan Þii’lerin dini önderlerinden Ayetullah Ali al-Sistani tam tersini, doðrudan genel seçim yapýlmasýný savunuyor. ABD’nin politikasýna göre, iktidarýn devri sorununda yalnýzca aþiret ileri gelenleri ve diðer etkili önderler oy kullanabilecekler. Yalnýzca iç güçler arasýndaki savaþým deðil, ABD ile kimi Iraklý politik güçler arasýndaki savaþým da sertleþiyor.
Irak, on yýllardýr zor yoluyla ve güçlü merkezi yönetim aracýlýðýyla toprak bütünlüðünü koruyabildi. Geliþmeler Irak balkanlaþýyor mu, daha doðrusu, balkanlaþtýrýlýyor mu sorusunu getiriyor akla. Bir bölgenin ya da bir devletin, çoðu kez birbirlerine düþman olan, çeþitli küçük politik birimlere ya da mini-devletlere bölünmesi anlamýna gelen balkanlaþma sürecinin belirtilerine tanýk olunuyor Irak’ta. Barýþçýl olarak bir arada yaþama politik kültürünün, daha doðrusu politik kültürlerin, yokluðu merkezkaç güçlerin merkezcil güçlerden daha güçlü olduðu koþullarda ortaya çýkan balkanlaþma sürecinin önemli unsurlarýndan biri.
Irak’ýn balkanlaþmasý, yani etnik ve dinsel temelde örgütlenmiþ mini-devletler olarak bölünmesi konusu iþgal sonrasý ortaya çýkan ciddi bir olasýlýk deðil yalnýzca. Bunun öncesi de var. Irak’ýn Þii ve Sünni Ýslam’a ve Kürt etnik grubuna dayanan üç devlete bölünebileceðini bir olasýlýk olduðunu kabul eden ABD Dýþiþleri Bakaný Colin Powell, Aralýk 2002’de, Irak’ýn balkanlaþmasýný önlemeye kararlý olduklarýný vurguluyordu.(1) ABD emperyalizminin bölgesel ve küresel çýkarlarý, en azýndan þimdilik, Irak’ýn balkanlaþmasýný önlemeyi gerektirmektedir. ABD Ulusal Güvenlik Konseyi üyesi Khalilzad, daha 2001 yýlýnda “kýsa erimde Irak’ý birleþtireceðiz; çünkü, þimdiki durumda Irak birleþmiþ deðildir ve onun toprak bütünlüðünü koruyacaðýz”,(2) derken ABD’nin bölgesel ve küresel çýkarlarýnýn yaný sýra, özellikle Kürtlerin ayrý bir devlet kurarak Irak devletinden kopmalarýný kesinlikle kabul etmeyecek olan bölgesel baðlaþýklarýyla, örneðin Türk devletiyle, iliþkilerini de hesaba katýyordu. Irak’ý birleþtirmek ve toprak bütünlüðünü saðlamak demek, 1991’deki savaþta fiilen merkezi devletten kopartýlmýþ olan “uçuþa yasak” bölgelerin (Kuzeydeki Kürt özerk bölgesi ve Güneydeki Þii bölgeleri) parçalanmýþ Irak devletine entegre edilmesi anlamýna gelmektedir. Ama, ABD çýkarlarýna aykýrý bir politika izleyen, örneðin bir Þii Ýslam devletinin kurulmasý ya da kurulmasý olasýlýðý karþýsýnda Irak’ýn balkanlaþmasýný önleme politikasýndan Irak’ýn balkanlaþtýrýlmasý politikasýna geçileceði de fazla bir politik çözümleme gücü gerektirmiyor.
Balkanlaþma konusu, Irak ve Afganistan gibi ülkeler örnek olay olarak alýnarak, daha sonraki sayýlarda ayrýntýlý olarak iþlenecektir.
Irak’ýn geleceði sorununa uluslarýn kendi kaderlerini tayin hakký ilkesi de hesaba katýlarak yaklaþýlmalý. Irak’ta, diðer þeylerin yaný sýra, Kürtlerin kendi kaderlerini tayin hakký sorunu da var. Bu duruma gelinmesinde rol oynayan etmenlerden baðýmsýz olarak filli bir durum söz konusudur. Verili durumda Kürt ulusal hareketinin önderliðini elinde tutan IKDP ve KYB ABD emperyalizmiyle iþbirliði yapýyor olsa da, on yýllarca baský altýnda tutulmuþ, katliamlara uðramýþ Kürt halkýnýn, böylesi bir durumdan kendi politik yazgýsýný belirlemek için, bu ayrý bir devlet kurma biçimini de alsa, yararlanmak istemesinde yadýrganacak bir þey yoktur. Komünistlerin böylesi bir giriþimi destekleyip desteklemeyecekleri ayrý bir tartýþma konusudur. Þimdilik, Irak’ýn balkanlaþmasýna karþý çýkma adýna, Kürt ulusunun kendi politik yazgýsýný belirleme hakkýna karþý çýkýlamayacaðýný vurgulamakla yetinelim.
DEVRÝMCÝ BÜLTEN
(1)Kaynak: www.thestate.com
(2)Aktaran Vijay Prashad, Scenarios for Iraq After Saddam (Saddam Sonrasý Irak Ýçin Senaryolar), www.haiduts.net/ Our World , 03-11-2002)
|
 |
![]](themes/crookedred/images/whiter.gif)
